روز جهانی زن، که ریشه در مبارزات زنان کارگر در آغاز قرن بیستم دارد، از همان ابتدا با مبارزه علیه استثمار، ستم و جنگ گره خورده است. این روز یادآور اعتصابها و مبارزات زنانی است که در کارخانهها و کارگاهها برای دستمزد برابر، شرایط انسانی کار و حق مشارکت در زندگی اجتماعی و سیاسی مبارزه کردند. بعدها نیز جنبش سوسیالیستی و کارگری این روز را به نمادی از مبارزهٔ جهانی زنان علیه نظم نابرابر سرمایهداری تبدیل کرد؛ نظمی که بر استثمار نیروی کار، تبعیض جنسیتی و خشونت ساختاری استوار است.
امروز، در شرایطی که منطقهٔ خاورمیانه بار دیگر در آتش جنگهای ویرانگر میسوزد، معنای این روز بار دیگر برجستهتر میشود. جنگ تنها ویرانی شهرها و زیرساختها نیست؛ جنگ در عین حال حملهای مستقیم به زندگی اجتماعی و به روند بازتولید اجتماعی است ــ به آن حوزهای از زندگی که زنان در آن نقشی تعیینکننده دارند. تخریب زیرساختهای اقتصادی، گسترش فقر، آوارگی و نظامیگری، پیش از همه زندگی زنان و کودکان را هدف قرار میدهد.
در ایران نیز زنان در سالهای اخیر در صف مقدم مبارزه علیه استبداد و تبعیض قرار داشتهاند. خیزشهای اجتماعی، بهویژه جنبش «زن، زندگی، آزادی»، نشان داد که مبارزهٔ زنان نه تنها مبارزهای برای حقوق فردی بلکه بخشی از مبارزهای گستردهتر علیه ساختارهای سیاسی و اقتصادی سرکوبگر است. حضور زنان در خیابانها، دانشگاهها و محیطهای کار نشان داد که آنان به یکی از نیروهای تعیینکننده در جنبشهای اعتراضی جامعه تبدیل شدهاند.
اما در شرایط کنونی، این مبارزه با تهدیدهای تازهای نیز روبهروست. از یک سو جنگ و رقابتهای امپریالیستی منطقه را به سوی بیثباتی و ویرانی بیشتر سوق میدهد و از سوی دیگر نیروهای راستگرا و نئوفاشیستی میکوشند با سوءاستفاده از بحرانها، جنبشهای اجتماعی را به مسیرهای ارتجاعی هدایت کنند. تجربهٔ تاریخی نشان داده است که در دورههای بحران و جنگ، نخستین دستاوردهایی که هدف حمله قرار میگیرند حقوق زنان و آزادیهای اجتماعی هستند.
از همین رو مبارزهٔ زنان امروز تنها مبارزهای علیه تبعیض جنسیتی نیست، بلکه بخشی از مبارزهای گستردهتر علیه جنگ، اقتدارگرایی و نظم سرمایهداریای است که این بحرانها را بازتولید میکند. مقاومت در برابر جنگهای امپریالیستی، در برابر ناسیونالیسم افراطی و در برابر نیروهای راستگرای ارتجاعی بخشی جداییناپذیر از مبارزهٔ زنان برای آزادی و برابری است.
در چنین شرایطی، تقویت پیوند میان مبارزات زنان و جنبشهای اجتماعی و کارگری اهمیتی حیاتی دارد. زنان نه تنها قربانیان جنگ و بحراناند، بلکه میتوانند و باید یکی از نیروهای اصلی شکلگیری جنبشهای اجتماعی علیه جنگ و استبداد باشند. سازمانیابی در محیطهای کار و زندگی، ایجاد شبکههای همبستگی و پیوند دادن مبارزات زنان با مبارزهٔ عمومی علیه نظامیگری و استثمار میتواند راهی برای مقابله با موج ارتجاع و جنگ باشد.
روز جهانی زن یادآور این حقیقت است که مبارزهٔ زنان همواره بخشی از مبارزهای گستردهتر برای رهایی اجتماعی بوده است. امروز نیز آیندهٔ آزادی و برابری در منطقه و جهان با گسترش همبستگی میان زنان، کارگران و نیروهای اجتماعی علیه جنگ، استبداد و سرمایهداری گره خورده است.
زنده باد مبارزهٔ زنان برای آزادی و برابری
نه به جنگ و نظامیگری
زنده باد هشت مارس، روز زنان کارگر
۸ مارس ۲۰۲۶
تشکیلات کارگران انترناسیونالیست
