از کانون حمایت تا شبکهٔ همبستگی کارگری

تجربهٔ جنبش حمایت از مبارزات مستقل کارگری در پارتیله

صفحهٔ «Stöd Personalens kamp mot förtryck i Partille Kommun» که امروز به عنوان صفحهٔ جنبش حمایت از مبارزات مستقل کارگری در پارتیله شناخته می‌شود، در آغاز با هدفی مشخص و فوری شکل گرفت. این صفحه در ابتدا تحت عنوان کانون حمایت از ایرج یکه‌روستا و آتبین کیان و مبارزهٔ مستقل محل کار ایجاد شد. هدف آن دفاع از این دو فعال کارگری و افشای سرکوبی بود که علیه آنان و دیگر کارکنان در جریان مبارزهٔ مستقل کارگران در مراکز خدماتی پارتیله صورت گرفته بود.

ایرج یکه‌روستا و آتبین کیان به عنوان سازمان‌دهندگان اصلی این مبارزهٔ کارگری هدف حملهٔ مستقیم مدیریت و قدرتمداران محلی قرار گرفتند. با حضور مستقیم مدیر ارشد پرسنل کمون و در اقدامی که به‌روشنی ماهیتی سیاسی داشت، آنان از کار تعلیق شدند؛ اقدامی که عملاً با هدف اخراج دائمی و ایجاد فضای ارعاب در میان کارکنان صورت گرفت. هدف از این اقدام آن بود که کارگران از ادامهٔ مبارزهٔ مستقل خود منصرف شوند و نظم مدیریتی و سیاسی حاکم بر محیط کار دوباره تثبیت گردد.

اما نتیجهٔ این اقدام برخلاف انتظار قدرت محلی بود. به جای خاموش شدن اعتراضات، این اقدام به نقطهٔ آغاز شکل‌گیری یک جنبش حمایتی گسترده تبدیل شد. صفحهٔ کانون حمایت که در ابتدا برای دفاع از دو فعال کارگری ایجاد شده بود، به سرعت به فضایی برای انتشار اخبار مبارزهٔ کارگران، افشای سیاست‌های سرکوبگرانهٔ مدیریت و جلب حمایت اجتماعی تبدیل شد. از این طریق، مبارزه‌ای که در آغاز در محیط کار جریان داشت، به تدریج به عرصهٔ عمومی جامعه کشیده شد.

یکی از ویژگی‌های مهم این تجربه، انتقال آگاهانهٔ میدان مبارزه از محیط کار به فضای عمومی شهر بود. کارگران به خوبی می‌دانستند که محیط کار تحت کنترل مستقیم کارفرما و در بسیاری موارد تحت مدیریت مشترک کارفرما و اتحادیه‌های رسمی قرار دارد. در چنین شرایطی، اعتراض در محیط کار به آسانی می‌توانست از طریق سازوکارهای حقوقی و قراردادی مهار شود. از همین رو بخشی از استراتژی مبارزه آن بود که اعتراضات از محیط کار به خیابان‌ها و میدان‌های شهر منتقل شود و به مسئله‌ای اجتماعی تبدیل گردد

در نتیجهٔ این استراتژی، تجمعات اعتراضی از شهرک پارتیله فراتر رفت و به گوتنبرگ، استکهلم و حتی برخی شهرهای شمالی سوئد گسترش یافت. بسیاری از فعالان جنبش کارگری بعدها اشاره کردند که پیش از این مبارزات حتی نمی‌دانستند شهرک کوچک پارتیله در کجای سوئد قرار دارد. اما همین جنبش حمایتی توانست این شهرک را به یکی از نمادهای مبارزهٔ کارگری در محیط کار در سوئد تبدیل کند.

در ادامهٔ این روند، صفحهٔ کانون حمایت به تدریج از یک ابزار رسانه‌ای ساده فراتر رفت و به مرکز ارتباطی برای محافل و جمع‌های مبارز کارگری در سوئد تبدیل شد. این صفحه نه تنها اخبار مبارزهٔ کارگران پارتیله را منتشر می‌کرد، بلکه به بستری برای جلب حمایت از دیگر اعتراضات کارگری و ایجاد پیوند میان گروه‌های مختلف کارگری در شهرهای مختلف کشور بدل شد.

از طریق همین شبکهٔ ارتباطی، تماس‌ها، نشست‌ها و سمینارهای کارگری در شهرهای مختلف سوئد سازماندهی شد. این نشست‌ها به کارگران و فعالان کارگری امکان می‌داد تا تجربه‌های مبارزاتی خود را با یکدیگر در میان بگذارند و دربارهٔ روش‌های سازماندهی در محیط کار و شیوه‌های مقابله با سرکوب مدیریتی تبادل نظر کنند. به این ترتیب، صفحهٔ کانون حمایت به تدریج به یکی از نقاط اتصال میان بخش‌هایی از جنبش کارگری سوئد تبدیل شد.

در عین حال، این صفحه به مرور زمان به آرشیوی زنده از روند تکامل یک مبارزهٔ کارگری نیز بدل شد. در این صفحه بیانیه‌ها، فراخوان‌ها، اخبار تجمعات، نامه‌های سرگشاده، گزارش‌ها و تصاویر مربوط به اعتراضات کارگری ثبت و منتشر شده‌اند. به همین دلیل این صفحه امروز تنها یک ابزار رسانه‌ای نیست، بلکه سندی تاریخی از روند شکل‌گیری و گسترش یک مبارزهٔ کارگری در طول چند سال به شمار می‌رود.

یکی دیگر از ویژگی‌های مهم این تجربه، نقش کارگران در خنثی کردن سازوکارهای مهار مبارزه از سوی اتحادیه‌های رسمی بود. کارگران پارتیله به تدریج دریافتند که در بسیاری موارد اتحادیه‌های رسمی نقش میانجی میان کارفرما و کارکنان را ایفا می‌کنند و تلاش می‌کنند اعتراضات کارگری را در چارچوب مذاکرات قراردادی محدود کنند. از این رو، کارگران کوشیدند نمایندگان واقعی خود را انتخاب کنند و مبارزه را بر پایهٔ سازماندهی از پایین پیش ببرند.

در واقع تجربهٔ این مبارزه نشان داد که در بسیاری از موارد سرکوب اعتراضات کارگری در چارچوب همکاری میان کارفرما، قدرت سیاسی محلی و اتحادیه‌های رسمی کارگری صورت می‌گیرد. این سه نیرو، هر یک به شیوه‌ای متفاوت، می‌کوشند اعتراضات کارگری را در چارچوب‌های کنترل‌شده و قابل مهار نگه دارند. یکی از ابزارهای مهم این مهار، نظام قراردادهای جمعی در سوئد است. بر اساس اصول پایه‌ای این قراردادها، هرگونه اعتراض جمعی، اعتصاب یا اقدام اعتراضی در زمانی که اتحادیه و کارفرما در حال مذاکره هستند، می‌تواند به عنوان نقض قرارداد جمعی تلقی شود و کارگران معترض را در معرض از دست دادن امنیت شغلی قرار دهد. همین سازوکار حقوقی در عمل به ابزاری برای مهار و محدود کردن اعتراضات کارگری در محیط کار تبدیل شده است.

کارگران پارتیله با شناخت این سازوکارها دریافتند که اگر مبارزه صرفاً در محیط کار باقی بماند، به آسانی می‌تواند از طریق همین ابزارهای حقوقی و اداری مهار شود. از همین رو انتقال مبارزه به فضای عمومی شهر، به خیابان‌ها و میدان‌های شهر، بخشی از یک استراتژی آگاهانه برای شکستن این حلقهٔ کنترل بود.

در همین چارچوب بود که شعار «سکوت را در محیط کار بشکنید» و مطالبهٔ «آزادی بیان و نشر در محیط کار» به یکی از شعارهای مرکزی این جنبش تبدیل شد. این شعار نه تنها دعوتی برای اعتراض به شرایط کار بود، بلکه بیانگر تلاشی برای شکستن فضای ترس و سکوتی بود که مدیریت و ساختارهای قدرت در محیط کار ایجاد کرده بودند.

این تجربه نشان داد که مبارزهٔ کارگری در محیط کار تنها به مطالبات اقتصادی یا صنفی محدود نمی‌شود. در بسیاری از موارد، چنین مبارزه‌ای به سرعت به مسئله‌ای اجتماعی و سیاسی تبدیل می‌شود. دفاع از آزادی بیان در محیط کار، افشای فساد اداری، مقابله با سرکوب مدیریتی و ایجاد شبکه‌های همبستگی کارگری همگی بخشی از همین روند هستند.

از این منظر، کانون حمایت از مبارزات مستقل کارگری در پارتیله تنها یک صفحهٔ اینترنتی نیست. این کانون سندی است از آنکه پراتیک طبقاتی و مبارزهٔ کارگری در محیط کار می‌تواند در روند تکامل خود به یک جنبش اجتماعی و سیاسی بدل شود. تجربهٔ پارتیله نشان می‌دهد که مبارزات کارگری می‌توانند از سطح اعتراضات روزمره در محیط کار فراتر روند، به ایجاد شبکه‌های همبستگی، سازماندهی تجمعات و شکل‌گیری اشکال نوین سازمانیابی کارگری در سطحی گسترده‌تر منجر شوند.

همان‌گونه که کارل مارکس در نامهٔ معروف خود به فریدریش بولته در سال ۱۸۷۱ یادآور شده بود:«هر جنبش واقعی طبقهٔ کارگر،

«جنبشی سیاسی است. مبارزهٔ اقتصادی کارگران با سرمایه‌داران ناگزیر به مبارزه‌ای سیاسی تبدیل می‌شود.»

تجربهٔ پارتیله نمونه‌ای روشن از همین روند است. مبارزه‌ای که از دفاع از شرایط کار در یک محیط کار آغاز شد، در روند تکامل خود به جنبشی اجتماعی و سیاسی بدل شد و توانست شبکه‌ای از همبستگی کارگری در سطحی گسترده‌تر ایجاد کند. از این رو، صفحهٔ کانون حمایت از مبارزات مستقل کارگری در پارتیله نه تنها روایتگر یک مبارزهٔ گذشته، بلکه سندی زنده از ظرفیت‌های نهفته در مبارزهٔ طبقاتی و امکان‌های گسترش آن در مسیر سازمانیابی کارگری است.

تشکیلات کارگران انترناسیونالیست – اپریل ۲۰۱۸

برای مطالعهٔ کامل اسناد و گزارش‌های این مبارزهٔ کارگری به صفحهٔ جنبش حمایت از مبارزات مستقل کارگری در پارتیله مراجعه کنید. این صفحه به زبان سوئدی است؛ در صورت نیاز می‌توانید از ابزار ترجمهٔ خودکار فیس‌بوک استفاده کنید.

کانون حمایت سراسری از مبارزات مستقل کارگران در  کمون پارتیله- سوئد